Fatima Kapel

Locatie: De Duinhof. IJmuiden

Op grond van een gelofte bouwden de parochianen van IJmuiden Oost na de oorlog een kapel ter ere van O.L. Vrouw van Fatima aan de rectorale kerk van de H. Laurentius van Brindisi die door de Kapucijnen werd bediend. De geschiedenis van de Fatimakapel voert terug naar 1946. Met Onze-Lieve-Vrouw van Fátima wordt Maria aangeduid die tussen mei en oktober 1917 zes keer zou zijn verschenen aan de drie herderskinderen Lucia, Francisco en Jacinta nabij het Portugese stadje Fátima.

Op 13 mei 2017 werden de kinderen heilig verklaard door paus Franciscus. Maar aan Fatima hangt ook het begrip ‘vrede’, in 1946, een belangrijk punt in de wereldgeschiedenis. De kapel werd gebouwd in de tuin van het klooster van de Paters Kapucijnen aan de Willemsbeekweg in IJmuiden. Nadat het klooster in de jaren ’70 van de vorige eeuw werd gesloopt ging de kapel naar de Laurentiuskerk aan het Fidelushof. Maar inmiddels is ook deze kerk afgebroken en werd de kapel verplaatst naar de Katholieke Pieterkerk en dat wordt een appartementencomplex geworden. Duinhof is dus de vierde plek waar dit kleine maar betekenisvolle kapelletje een plaats heeft gevonden. Op deze plek worden de namen van achttien oorlogsslachtoffers voor het nageslacht bewaard en geëerd. Zij waren lid van de parochie IJmuiden Oost en sommigen daarvan stierven ofwel op zee of in Batavia.

Oprichting

De kapel werd vlak na de oorlog gebouwd. Harry van Kaam heeft destijds het ontwerp gemaakt. Vanwege het zeer beperkte budget zijn 11.000 stenen schoongebikt en gebruikt voor de bouw. Deze stenen waren afkomstig van de in de oorlog gesloopte gemeentewoningen. Deze woningen uit het sperrgebied. De bezetter wilde vrij overzicht over de zee, het kanaal, de sluizen, de pont en de haven. Daarvoor werden de bewoners van een groot aantal huizen geëvacueerd en de woningen gesloopt.

De zoon van Harry, Frans van Kraam heeft ervoor gezorgd dat de Fatimakapel naar de Duinhof is verplaatst en de kapel is ingewijd op 23 februari 2025 door Monseigneur Jan Hendriks, Bisschop Haarlem-Amsterdam

Onthulling

Namen

In die kapel gebouwd als gelofte-vervulling en als herinnering aan slachtoffers van oorlog en verzet van de Laurentius-parochie, zijn destijds namen aangebracht van mensen die in oorlogsomstandig-heden – ook na de tweede wereldoorlog – zijn overleden, al is het niet door oorlogshandelingen. Zo overleed er één in Batavia aan een ziekte, een ander in een kamp in Indonesië/ Nederlands Indië.

Uit de Jutter

IJmuiden- Afgelopen zondagmiddag, onder een gezegend zonnetje, heeft de Fatimakapel uit IJmuiden eindelijk een vaste plek gekregen op het Katholieke deel van begraafplaats Duinhof. Dit gebeurde onder het toeziend oog van meer dan de verwachte honderd gelovigen en belangstellenden in een afgeladen tent. Monseigneur Jan Hendriks, Bisschop Haarlem-Amsterdam kwam de kapel inwijden.

Door Ingeborg Baumann

De geschiedenis van de Fatimakapel voert terug naar 1946. Met Onze-Lieve-Vrouw van Fátima wordt Maria aangeduid die tussen mei en oktober 1917 zes keer zou zijn verschenen aan de drie herderskinderen Lucia, Francisco en Jacinta nabij het Portugese stadje Fátima. Op 13 mei 2017 werden de kinderen heilig verklaard door paus Franciscus. Maar aan Fatima hangt ook het begrip ‘vrede’, in 1946, net als nu trouwens, een belangrijk punt in de wereldgeschiedenis. De kapel werd gebouwd in de tuin van het klooster van de Paters Kapucijnen aan de Willemsbeekweg in IJmuiden. Nadat het klooster in de jaren ’70 van de vorige eeuw werd gesloopt ging de kapel naar de Laurentiuskerk aan het Fidelushof. Maar inmiddels is ook deze kerk afgebroken en werd de kapel verplaatst naar de Katholieke Pieterkerk en dat is een appartementencomplex geworden. Duinhof is dus de vierde plek waar dit kleine maar betekenisvolle kapelletje een plaats heeft gevonden. Op deze plek worden de namen van achttien oorlogsslachtoffers voor het nageslacht bewaard en geëerd. Zij waren lid van de parochie IJmuiden Oost en sommigen daarvan stierven ofwel op zee of in Batavia.

Frans van Kaam

De geschiedenis van de Fatimakapel is te lezen in het Franciscusmagazine. Frans van Kaam verplaatste de kapel naar Duinhof en dat is een mooie traditie. Zijn vader, Harry van Kaam, was destijds gevraagd een ontwerp te maken voor de kapel en met een minimaal budget, alleen de materialen mochten geld kosten, begeleidde Harry de bouw, samen met veel vrijwilligers. In totaal zitten er 11.000 stenen van de in de oorlog gesloopte gemeentewoningen voor het Sperrgebiet. De bezetters wilden namelijk overzicht op het kanaal, de sluizen, de pont en de haven. In de tuin van de Paters Kapucijnen werden de stenen schoongebikt en werd met de bouw begonnen.

Onlosmakelijk verbonden

De kapel is dus onlosmakelijk verbonden met IJmuiden, ook voor de mensen die niet praktiserend gelovig zijn. Verhuizing naar een andere kerk binnen Velsen was geen goed plan. John v.d Berg, bestuurslid Franciscusparochie zegt dan ook: ,,Het is eindelijk gelukt. Het heeft even geduurd in verband met gemeentelijke en bisschoppelijke hobbels die genomen moesten worden maar mede dankzij het enthousiasme en de inzet van begraafplaatsbeheerder Marcel van Soest staat de kapel nu te pronken op een mooie en definitieve plek.’’

Geschiedenis

Maria Neve, lid locatieteam en nabestaanden Ton Eskens en Coen Hamers vertellen persoonlijke verhalen over de geschiedenis en de achttien oorlogsslachtoffers waarvan de namen staan gebeiteld in de Fatimakapel. Dit onder de noemer: ‘Niemand ontkomt aan het verleden bij het bedenken van de toekomst.’ Pater Antoon Antoon Mars zegt: ,,Fatima zal waken over de lieve doden die hier liggen en ook over de levenden. Mensen moeten niet denken dat ze sterker zijn dan anderen want daar komt ellende en oorlog van.’’ En dan zegent de Bisschop ‘het kleinste bedehuisje van zijn Bisdom’. Onder een stralend zonnetje, op zich al een klein wondertje, worden de kapel en de aanwezige belangstellenden met wijwater besprenkelt.

Op grond van een gelofte bouwden de parochianen van IJmuiden Oost na de oorlog een kapel ter ere van O.L. Vrouw van Fatima aan de rectorale kerk van de H. Laurentius van Brindisi die door de Kapucijnen werd bediend. Na het sluiten van de kerk ging die kapel over naar de Pieterkerk in IJmui-den. Nu is de kapel nieuw opgebouwd op begraafplaats Duinhof en onder grote belangstelling ingewijd.

Veel belangstelling

Er was veel belangstelling voor dit gebeuren, meer dan 150 mensen waren gekomen, er waren boekjes te kort… Veel mensen moesten dan ook staan in en voor de tent die voor de gelegenheid was opgezet, vlak voor de kapel. Er waren veel nabestaanden en familieleden gekomen van mensen die door de kapel worden herdacht en geëerd. Gelukkig was het prachtig weer en kon iedereen het goed volgen.

Votief-kapel

In die kapel gebouwd als gelofte-vervulling en als herinnering aan slachtoffers van oorlog en verzet van de Laurentius-parochie, zijn destijds namen aangebracht van mensen die in oorlogsomstandig-heden – ook na de tweede wereldoorlog – zijn overleden, al is het niet door oorlogshandelingen. Zo overleed er één in Batavia aan een ziekte, een ander in een kamp in Indonesië/ Nederlands Indië.

Verhalen

Daar zitten veel bijzondere verhalen achter waarvan er enkele werden verteld door nabestaanden Ton Eskes en Coen Hamers. Marcia Neve vertelde over de geschiedenis van de kapel, na de opening door John v.d. Berg, lid van het parochiebestuur. Pater Antoon Mars ofm cap. kon om gezondheidsre-denen helaas niet komen, maar had een reflectie geschreven die door Els de Leeuw van het locatie-team van de parochie in IJmuiden werd voorgelezen. Aan het eind hiervan heb ik de kapel ingeze-gend. Het zangkoor wisselde de sprekers af met delen van het Fatima-lied.

Atlantikwall

IJmuiden-Oost heeft in de tweede wereldoorlog veel te lijden gehad door de opbouw van de Festung IJmuiden, onderdeel van de Atlantikwall. De helft van de huizen in de parochie van de rectorale kerk H. Laurentius van Brindisi werd afgebroken en mensen moesten de buurt verlaten, zij werden geëvacueerd. 17.500 IJmuidenaren werden geëvacueerd (vgl. G. van Veen, Zielzorg en verzet, p. 224). In IJmuiden-Oost kon de kerk wel blljven bestaan en open blijven. Gelukkig bleven de kerk en de bevolking vrijwel gespaard.